Değerli Başkan,
Hanımefendiler Beyefendiler,
Sizleri merkezi İstanbul ‘da olan Marmara Grubu Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Vakfı adına saygıyla selamlıyorum.
Dost ve kardeş Bosna Hersek’in baş şehri Sarajeva’da sizlerle bizi yan yana getiren Viyana ekonomik Forumu’na teşekkürlerimi sunuyorum.
Bosna Hersek’in Ekonomik Kriterlerinin ele alındığı bu toplantıda yüksek izninizle heyetinize Türkiye-Bosna Hersek ticari ve ekonomik ilişkileri hakkında bir ufuk turu yapmak istiyorum.
Türkiye – Bosna Hersek dış ticareti 2009 yılının ilk 6 ayında 117 milyon 651 bin dolara ulaşmıştır. 2008 yılında 596 milyon 894 bin dolara ulaşan dış ticaret hacmimiz maalesef bu yıl yaşanılan krizle % 50 civarında küçüleceğe benzemektedir.
Bosna Hersek’te bugün itibariyle 285 Türk Firması kayıtlıdır.
Türk Firmalarının bu ülkedeki yatırımlarının toplamı yaklaşık 40 milyon Avro civarındadır.
Türkiye Bosna Hersek’te Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları aracılığıyla 4 Mayıs 2006 tarihinde Lukovatz’ta özelleştirme sürecinde soda üretim tesisini 30 milyon Dolar karşılığında satın almıştır.
Satın alınan bu işletmenin modernizasyonuna 2007 ve 2008 yıllarında 17 milyon dolarlık yatırım yapmıştır.
Gene 2004 yılında Kastamonu Entegre A.Ş. Natron Maglaj selülöz ve kağıt tesisini satın almıştır.
2007 yılı Mayıs ayı itibariyle kraft selüloz, kraft kağıdı ve kraft torba üretimine başlamıştır. Yapılan yatırım 60 milyon Avro civarındadır.
Türk İlaç Fabrikası Nobel 6 milyon Avro değerinde bir yatırım yapmış ve 2007 yılından beri faaliyette bulunmaktadır.
Ayrıca Efes Pilsen firması Saray Bosna’da yerleşik Droga adlı bir Sloven firmasıyla bira üreterek bu ülke pazarına girmiştir.
Türkiye’nin tanınmış firmalarından Zorlu Holding halen Bosna’da üretim ve ihracatta bulunmaktadır.
Kent Elite adlı bir türk Firması, Bosna Hersek’te bisküvi üretirken, Altın Company firması da meyve suyu üretimi yapmaktadır.
Türk İşadamlarının ticaretine en güzel örneği Zenica’da halı ticareti alanında faaliyet gösteren firmalar olarak gösterebiliriz.
Türkiye’nin tanınmış bankalarından Ziraat Bankası 7 Şube ve 14 Ofisiyle Ziraat Bank D.D. Sarajevo adıyla faaliyette bulunmaktadır. Bankanın aktif sermeyesi 80 milyon Dolar olarak belirtilmektedir.
Gene Saray Bosna’da apartman yapımından, konut onarımına, Mostar Köprüsü’nün temel ve duvarlarının güçlendirilmesi ile Saray Bosna Üniversitesi yeni kampusünde 13 fakülteden oluşan bir inşaat projesi Türk müteahhitleri tarafından hayata geçirilmiştir.
Bosna Hersek’te pazarın küçük ve alım gücünün düşük olması nedenleriyle Türk ürünleri yeterince tanıtılamamıştır.
İki ülke arasında Savunma Sanayi, Demir-Çelik, Tekstil, Ağaç İşleme, Kağıt, Mobilya, Deri ve Deri İşleme, Elektronik ve Gıda sektörlerinde büyük işbirlikleri yapılmaktadır.
Türk Firmalarının lehine olan dış ticaret açığının dengelenmesinin gerektiğini vurgulamak isterim.
Zira Türkiye, Bosna Hersek’te en büyük dokuzuncu yatırımcı ülkedir.
Türkiye’nin ilk üç arasında olmasının gerekliliği üzerinde duruyor, başta hidro-elektrik olmak üzere enerji yatırımlarına Türk İşadamlarının ilgi göstermeleri için çaba harcamaktayız.
Özellikle Neum şehrinde gerçekleştirilmesi öngörülen açık deniz liman projesi ile Türk Firmaları ilgilenmektedirler.
Türk İşadamları Bosna-Hersek üzerinden eski Yugoslavya ülkelerine ve Avrupa’ya hizmet vermekte ve ihracat yapmaktadırlar.
Bosna-Hersek’te işçi maliyetleri Türkiye’ye göre düşük değildir, yatırım için özel teşvik uygulanması halinde Bosna-Hersek’e ilginin artacağı bir gerçektir.
Türkiye için Bosna-Hersek vazgeçilmez bir alandır. Bugün sözlerimin başında da belirttiğim gibi 2008’lerin ihracat ve ithalat hacmine ulaşmamızı hedeflememiz gerekmektedir.
Ekonomik kriz fırsata dönüştürülürse, bölgelerimiz için yararlı sonuçlar getirebilir. Biz mevcut finans krizinin aşılabilmesinin ancak yeni yatırımlarla mümkün olabileceğine inanıyoruz.
Bu alanda işadamlarımızı, müteahhitlerimizi özellikle enerji alanlarında, liman projelerinde turizm ve doğal kaynaklar alanlarında bu bölgeye yatırıma davet etmekte yarar görüyorum.
Bosna-Hersek’in başarısı Marmara Grubu Vakfı’nın tertiplediği Avrasya Ekonomi Zirveleri’nde özen ve dikkat gösterdiği en önemli konudur.
Bu toplantıyı tertipleyen ve bizi bir araya toplayan Viyana Ekonomik Forumu’na ve Bosna Hersek Devleti’nin yetkililerine huzurlarınızda teşekkür ediyoruz.
